Τρίτη, 16 Σεπτεμβρίου 2014

ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΧΡΟΝΩΝ



ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ  ΧΡΟΝΩΝ
Ας θυμηθούμε…
Οριστική ενεργητικής φωνής
Ενεστώτας:  θέμα+ κατάληξη π.χ. λύ -ω
Μέλλοντας : όπως ο Ενεστώτας αλλά με το χρονικό χαρακτήρα - σ- π.χ. λύ-σ-ω.
 Όμως:

  •  στα ουρανικόληκτα τα κ,γ,χ,ττ/σσ+σ =ξ δηλ.διώκ-σ-ω=διώξω ,φυλάττω με θέμα φυλάκ-σ-ω=φυλάξω

  • χειλικόληκτα π,β,φ,πτ +σ=ψ δηλ.τρέπ-σ-ω=τρέψω,βλάπτω με θέμα βλάβ-σ-ω=βλάψω

  • οδοντικόληκτα τ,δ,θ,ζω+σ=σ δηλ.πείθ-σ-ω=πείσω,σχίζω με θέμα σχίδ-σ-ω=σχίσω.

Αόριστος
Όπως και ο Μέλλοντας σχηματίζεται με την προσθήκη του χρονικού χαρακτήρα –σ- στο θέμα: λύω =έλυσα ,πράττω =έπραξα ,γράφω =έγραψα σύμφωνα με τα παραπάνω.
Στον Παρατατικό και τον Αόριστο τα ρήματα παίρνουν μπροστά από το θέμα αύξηση:
Συλλαβική: ένα - για τα ρήματα που αρχίζουν από σύμφωνο   π.χ. λύω =έλυον
Αύξηση
 Χρονική :στα ρήματα που αρχίζουν από φωνήεν έχουμε έκταση του βραχύχρονου φωνήεντος :
α =η  αγοράζω =ηγόραζον , ε = η ελπίζω =ήλπιζον ,ε =ει έχω =είχον,  
 ο =ω ,ορίζω =ώριζον ,ι =ι ,ικετεύω =ικέτευον ,υ =υ υβρίζω =ύβριζον ,
αυ =ηυ αυξάνω =ηύξανον ,ευ =ηυ  ,ευρίσκω =ηύρισκον,
αι =η αίρω =ηρον ,ει =η εικάζω = ήκαζον,  οι =ω οικω =ώκουν
Παρακείμενος –Υπερσυντέλικος

  •     Χαρακτηριστικό αυτών των χρόνων είναι ο αναδιπλασιασμός :

  •      επανάληψη του αρχικού συμφώνου του θέματος με ένα -ε- σε όσα ρήματα αρχίζουν από σύμφωνο π.χ. λύω =λέλυκα

Προσοχή!!!   Το χ =κ :χορεύω =κεχόρευκα
                      Το φ =π :φυτεύω =πεφύτευκα
                      Το θ =τ :θύω =τέθυκα

  •      Συλλαβική αύξηση δηλ. ένα -ε- όταν το θέμα αρχίζει από τρία σύμφωνα π.χ. στρατεύω = εστράτευκα  ή δύο σύμφωνα (όχι όμως το α΄ άφωνο και το δεύτερο υγρό*) π.χ. σπουδάζω =εσπούδακα ή διπλό ζ, ξ ψ π.χ. ζηλω =εζήλωκα ή από ρ π.χ. ρίπτω  = έρριφα

*Αν το α΄ άφωνο και το δεύτερο ένρινο ή  υγρό, γράφω =γέγραφα

  •     Χρονική αύξηση όταν το θέμα αρχίζει από φωνήεν, π.χ. αγοράζω =ηγόρακα.

Ο Υπερσυντέλικος ως ιστορικός χρόνος  παίρνει και συλλαβική αύξηση στην α΄περίπτωση αναδιπλασιασμού :λύω – λέλυκα –ελελύκειν .

  •     Άλλο χαρακτηριστικό των χρόνων αυτών είναι το κ στην κατάληξη στα φωνηεντόληκτα ρήματα ,δηλ. ρήματα που το θέμα τους τελειώνει σε φωνήεν.

  •     Όμως

οδοντικόληκτα  τ,δ,θ :κομίζω με θέμα κομίδ =κεκόμικα
χειλικόληκτα π,β,φ ,πτ: τρίβω =τέτριφα
ουρανικόληκτα κ,γ,χ,ττ/σσ:τάττω =τέταχα

Και  τώρα… διάβασμα !!!

                                                            Στογιάννη Ευαγγελία
                                                                    Φιλόλογος

                              


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...