Πέμπτη, 10 Οκτωβρίου 2019

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΟΝΤΑΣ ΠΡΟΣΩΠΑ ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ





Ενδεικτικοί χαρακτηρισμοί προσώπων στο Γιοφύρι της Άρτας
Λογοτεχνία Γ Γυμνασίου

Πρωτομάστορας
Π πρωτομάστορας , εργατικός και επίμονος, προσπαθεί να ολοκληρώσει το έργο που έχει αναλάβει. Η αδυναμία ολοκλήρωσης του γεφυριού και το μήνυμα του πουλιού φέρνουν στην ψυχή του ποικίλα και έντονα συναισθήματα. Αρχικά οδύνη και θλίψη στην ιδέα ότι πρέπει να θυσιάσει τη γυναίκα του. Γρήγορα οδηγείται σε μια εσωτερική σύγκρουση κι ένα δίλημμα: από τη μια η αγάπη για τη γυναίκα κι από την άλλη το καθήκον, η ευθύνη  για το έργο που του ανατέθηκε . Νιώθει ότι δεν έχει περιθώρια να αντισταθεί στη μοίρα, ωστόσο το μήνυμα που στέλνει με το πουλί στη γυναίκα είναι μια προσπάθεια να καθυστερήσει το αναπόφευκτο ή να συνειδητοποιήσει κι ο ίδιος τη βαριά απόφαση από την οποία δεν μπορεί να ξεφύγει. Η τραγικότητά του κορυφώνεται όταν η γυναίκα καταφθάνει πιο γρήγορα, γεγονός που τον υποχρεώνει να οδηγηθεί άμεσα και αποφασιστικά στη σκληρή απόφαση. Μ ε αίσθημα ευθύνης απέναντι στο κοινωνικό καλό, προσπερνά τα δικά του θέλω και πρώτος « ρίχνει μέγα λίθο» χωρίς να υποκύψει στα παρακάλια της γυναίκας.

Γυναίκα
Καταφθάνει στο γεφύρι ξένοιαστη και χαρούμενη. Το ενδιαφέρον για τον άνδρα της την κάνει γρήγορα να αντιληφθεί ότι υπάρχει πρόβλημα. Με προθυμία, χωρίς κανένα δισταγμό , αποφασίζει να βοηθήσει για να βελτιώσει τη διάθεσή του. Η τραγικό ειρωνεία   είναι ξεκάθαρη καθώς όλοι γνωρίζουν τη σκληρή αλήθεια εκτός από την ίδια. Όταν όμως αντιλαμβάνεται την απάτη κυριαρχείται από αγωνία και πανικό. Παραπονιέται, πικραίνεται κι απογοητεύεται αλλά περισσότερο θυμώνει κι εξοργίζεται με τη μοίρα της που είναι κοινή με των αδερφών της. Ένα τραγικό πρόσωπο που υποφέρει χωρίς να φταίει. Έτσι σπεύδει να καταραστεί το γεφύρι. Σύντομα όμως κι αυτή βρίσκεται μπροστά σε ένα δίλημμα: αν θα προτιμήσει να μπει σε κίνδυνο η ζωή του αδερφού της. Νικητής από τη σύγκρουση θα βγει η αδερφική αγάπη και το γεφύρι θα στεριώσει. 
Στογιάννη Ευαγγελία, φιλόλογος

Δευτέρα, 7 Οκτωβρίου 2019

ΣΥΝΤΟΜΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ


 


ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ

ΑΡΧΑΙΟΣ ΠΟΙΗΤΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ

v  Έπος
v  Λυρική ποίηση
v  Δραματική ποίηση-δράμα (<δράω-ω =πράττω)

ΓΕΝΕΣΗ-ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ

  Το δράμα συνδέεται με τη λατρεία του θεού Διονύσου και τις       θρησκευτικές τελετές-τα δρώμενα- προς τιμήν του.
 ΔΡΩΜΕΝΑ: τραγούδι και μιμητική αναπαράσταση.

 ΔΙΘΥΡΑΜΒΟΣ: τραγούδι που τραγουδούσαν και χόρευαν οι πιστοί  του   Διονύσου με συνοδεία αυλού. Ο πρώτος του χορού (50 χορευτές) ο   εξάρχων, αναλαμβάνει μία  αφήγηση για τη ζωή και τα παθήματα του θεού.
Οι χορευτές  ήταν μάλλον  μεταμφιεσμένοι σε τράγους και ο διθύραμβος ήταν αυτοσχέδιος.

  ΔΡΑΜΑ

v  Τραγωδία
v  Κωμωδία
v  Σατυρικό δράμα

 ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ  ΤΗΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ

ΑΡΙΩΝ: συνθέτει διθύραμβο, έτσι από τον αυτοσχεδιασμό περνάμε σε έντεχνη μορφή. Οι χορευτές με τη μορφή τράγων  =τραγωδοί(τράγων ωδή).
ΘΕΣΠΗΣ: Πρώτος σταμάτησε να τραγουδά μια ιστορία κι άρχισε να την αφηγείται .Στη θέση του εξάρχοντος μπαίνει ένα νέο πρόσωπο, ο υποκριτής, (υποκρίνομαι= αποκρίνομαι) και κάνει διάλογο με το χορό. Έτσι συνδυάζεται το επικό στοιχείο(λόγος)με το λυρικό (μουσική).Πρώτη διδασκαλία (παράσταση) το 534 στα Μεγάλα Διονύσια. Η προέλευση του είδους είναι θρησκευτική, γι’αυτό και διατηρεί διονυσιακά στοιχεία όπως ο χορός, η μεταμφίεση, τα θέματα όμως δεν είχαν σχέση με το Διόνυσο.

    ΑΚΜΗ ΤΗΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ

Συνδέεται με την πολιτική ζωή του τόπου και  συγκεκριμένα τη δημοκρατική οργάνωση της Αθήνας, γι’αυτό αναπτύσσεται κυρίως κατά τη διάρκεια του χρυσού αιώνα( 5ος π.Χ)  του Περικλή , εποχή κατά την οποία η Αθήνα αποτελεί πνευματικό και πολιτιστικό κέντρο.

 
   ΘΕΜΑΤΑ
Ο ηρωικός άνθρωπος που συγκρούεται με τη Μοίρα, την Ανάγκη , τη θεία δικαιοσύνη. Εμφανίζεται το σχήμα: ύβρις (υπεροψία) ,άτη (τύφλωση) ,  δίκη (θεία δικαιοσύνη). Τα θέματα προέρχονται από τους μύθους, συνδέονται όμως με τη σύγχρονη επικαιρότητα.

 ΔΡΑΜΑΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ
Οργανώνονταν με επίβλεψη του επώνυμου άρχοντα ο οποίος  φρόντιζε για:
v  Επιλογή των ποιητών, των χορηγών ,των δέκα κριτών
v  Απονομή από την εκκλησία του δήμου των βραβείων
v  Αναγραφή των ονομάτων των ποιητών, χορηγών και πρωταγωνιστών σε πλάκες που έμπαιναν στο δημόσιο αρχείο.
ΚΟΙΝΟ
v  Αθηναίοι, μέτοικοι, ξένοι και γυναίκες.
v  Χρηματικό βοήθημα(θεωρικά) στους άπορους πολίτες.
Οι παραστάσεις :μάθημα παιδείας και δημοκρατίας



      ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ
v  Κ υρίως θέατρο ή κοίλο (για τους θεατές)
v  Ορχήστρα (κυκλικό μέρος για το χορό)
v  Σκηνή (για τους υποκριτές)
Δεξιά κι αριστερά της ορχήστρας δύο διάδρομοι> πάροδοι. Ανάμεσα σε σκηνή και ορχήστρα το λογείον (χώρος δράσης των υποκριτών).
Θεατρικά μηχανήματα όπως το εκκύκλημα ή το αιώρημα.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
ΧΟΡΟΣ
50 χορευτές στο διθύραμβο , 12 με τον Αισχύλο,  15 με το Σοφοκλή.  Επικεφαλής του χορού ο αυλητής. Ο χορός διαλεγόταν με τους υποκριτές μέσω του κορυφαίου και αντιπροσώπευε την κοινή γνώμη. Έμπαινε από τη δεξιά πάροδο και ήταν ντυμένος απλά. Εκτελούσε κίνηση και όρχηση.
 ΠΡΟΣΩΠΑ
Αρχικά ο ποιητής ήταν και υποκριτής. Ο Θέσπης εισάγει τον πρώτο υποκριτή, τον δεύτερο ο Αισχύλος , τον τρίτο ο Σοφοκλής. Οι ρόλοι μοιράζονταν στους τρεις υποκριτές οι οποίοι ήταν επαγγελματίες με μισθό και φορούσαν προσωπεία (μάσκες) αφού έπαιζαν και τους γυναικείους ρόλους. Πολυτελή ρούχα, προνόμια, ξεχωριστή κοινωνική θέση.



ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ
Σύνθεση επικών και λυρικών στοιχείων
Α. Τα κατά ποσόν μέρη
v  Διαλογικά-επικά(πρόλογος-επεισόδια-έξοδος)
v  Λυρικά-χορικά (πάροδος-στάσιμα-μονωδίες-διωδίες-κομμοί)
Β. Τα κατά ποιόν μέρη
Μύθος- ήθος-  λέξις – διάνοια-  μέλος –  όψις .
Οι θεατές που συμμετέχουν συναισθηματικά στα γεγονότα όταν αποκαθίσταται η κοινωνική ισορροπία και η ηθική τάξη οδηγούνται σε λύτρωση , καθαίρονται  :γίνονται πνευματικά και ηθικά καλύτεροι.
                         
ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ  (485-406 π.Χ)
Γέννηση :Σαλαμίνα
Εποχή του: Πελοποννησιακός πόλεμος, σοφιστές, νέες ιδέες
Ο άνθρωπος Ευριπίδης : αντικοινωνικός, αποχή από κοινωνικά και πολιτικά δρώμενα, συμμετοχή στην πνευματική κίνηση του διαφωτισμού, στενή σχέση με σοφιστές.
Ανεξάρτητο πνεύμα, έντονη κριτική, όχι ιδιαίτερα αγαπητός(μόνο 4 φορές νικητής) ,ευαισθησία για τη θέση των γυναικών.
Χαρακτηριστικά του έργου του
Πολιτικός προσανατολισμός ,πατριωτισμός, ειρηνιστικό πνεύμα, προβολή αθηναϊκού παρελθόντος.
Χαρακτηριστικά της τέχνης του
Πρόσωπα με ρεαλιστικό τρόπο (αδυναμίες, πάθη, συγκρούσεις)
Αίσθηση συχνά ότι δεν ελέγχουν τη μοίρα τους
Καινοτομίες
ü  Δράση με αφηγηματικό πρόλογο και επίλογο
ü  Εισαγωγή του «από μηχανής θεού»
ü  Καινοτομίες  στη μουσική
ü  Αύξηση στις λυρικές μονωδίες των υποκριτών
ü  Μείωση χορικών
ü  Ήρωες στα ανθρώπινα μέτρα
ü  Ελεύθερη διασκευή των μύθων          




               Καλό διάβασμα!!!
                         Στογιάννη Ευαγγελία, φιλόλογος

Κυριακή, 29 Σεπτεμβρίου 2019

ΤΡΥΓΟΣ ΣΤΗΝ ΚΟΖΑΝΗ ΟΠΩΣ ΠΑΛΙΑ...

                                         
                                                                 ΜΙΑ ΓΙΟΡΤΗ...




Ο τρύγος από παλιά ήταν για την Κοζάνη ένα ξεχωριστό γεγονός,  και ταυτόχρονα, μια μέρα γιορτής. Άλλωστε όχι μόνο οι μαρτυρίες παλαιότερων αλλά και τα ιστορικά στοιχεία , αποδεικνύουν ότι οι Κοζανίτες , και γενικότερα οι Δυτικομακεδόνες,  ασχολούνταν με την αμπελουργία. Ο Λιούφης στην ιστορία της πόλης αναφέρει ότι κατά το 18ο αιώνα καλλιεργούνταν 5000 στρέμματα αμπελιού. Γι’ αυτό και τα παντοπωλεία της Κοζάνης μέχρι το 1960 ανάμεσα στα βασικά εμπορεύματά τους είχαν το κρασί και το τσίπουρο.
«Για τον τρύγο ξημερώνει κι όλο το χωριό στο πόδι. Με τραγούδια και με γέλια, έτοιμοι όλοι για τ’ αμπέλια.» Οι στίχοι αυτού του μακεδονίτικου τραγουδιού αποδίδουν παραστατικότατα το κλίμα εκείνων των ημερών. Συγγενείς, φίλοι, γειτονιά, μικροί και μεγάλοι συμμετείχαν στον τρύγο πότε του ενός και πότε του άλλου, μια που σχεδόν κάθε κοζανίτικο σπίτι είχε το αμπέλι του για το κρασί της χρονιάς. Ανάμεσα στα άλλα δεν έλειπε και το παραδοσιακό φαγητό του τρύγου,  κεφτέδες με κρεμμύδια, που είναι και στις δικές μου μνήμες, αφού ως έθιμο το διατηρούμε ακόμη και στη δική μου οικογένεια ! Στην πραγματικότητα η μέρα εκείνη ήταν,  και είναι και σήμερα, μια ευκαιρία για μάζωξη…

 

 


Και λίγη ιστορία…
Η λέξη τρύγος παράγεται από το αρχαίο τρυγάω-τρυγω =καρπουμαι, μαζεύω καρπό και αυτό από το ουσιαστικό τρύγη = ώριμος καρπός και βέβαια πρωτοεμφανίζεται στον Όμηρο.
''Κι έβαζε μέγα αμπέλι απάνω του  σταφύλια
φορτωμένο ,Χρυσό, πανέμορφο κι εκρέμονταν τσαμπιά από κάτω
μαύρα… Και κουβαλούσαν το μελόγλυκο  καρπό στου ώμους πάνω κοπέλες κι άγουροι χαρούμενοι μες σε πλεχτά κοφίνια
κι ανάμεσά τους την ψιλόφωνη κιθάρα κάποιο αγόρι γλυκά βαρώντας
όμορφα έψελνε του Λίνου το
τραγούδι με γάργαρη φωνή…»
 (Ιλιάδα, Σ 566 κ.έ, Μετάφραση Καζαντζάκη-Κακριδή





Και του χρόνου ο τρύγος μας!
Στογιάννη Ευαγγελία





Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...